مجتبی لشکربلوکی| چندی پیش مدافع تیم فوتبال کشورمان از بین پا‌های مدافع مشهور اسپانیایی پیکه تونلی باز کرد و به اصطلاحی دیگر به وی لایی زد. همین باعث شد که ایرانی‌ها به صفحه شخصی پیکه و همسرش شکیرا –خواننده معروف- رفته و چیز‌هایی بنویسند که … بگذریم! چرا و چگونه چنین اتفاقی رخ می‌دهد؟ توضیح […]

شکیرا و «شخصیت مجازی چندگانه»مجتبی لشکربلوکی| چندی پیش مدافع تیم فوتبال کشورمان از بین پا‌های مدافع مشهور اسپانیایی پیکه تونلی باز کرد و به اصطلاحی دیگر به وی لایی زد. همین باعث شد که ایرانی‌ها به صفحه شخصی پیکه و همسرش شکیرا –خواننده معروف- رفته و چیز‌هایی بنویسند که … بگذریم! چرا و چگونه چنین اتفاقی رخ می‌دهد؟ توضیح می‌دهم.

این سال‌ها مدام شنیده‌ایم شبکه‌های اجتماعی باعث می‌شوند رفتار افراد متفاوت از آن چیزی باشد که در «زندگی واقعی» است. این را کمابیش خودمان نیز حس کرده ایم. انگار رسانه‌های مجازی و شبکه‌های اجتماعی شخصیت‌های جدیدی از ما خلق می‌کنند؛ امکان می‌دهند ما چهره‌هایی را از خود نشان دهیم که در «دنیای واقعی»، به خاطر هنجارها، محدودیت‌ها و خطوط قرمز نمی‌توانیم از خود بروز دهیم.   بعضی افراد دوست دارند شوخی و شیطنت کنند، اما فضای رسمی محیط کاری به آن‌ها این اجازه را نمی‌دهد. ولی رسانه‌های مجازی راهی برای ابراز این وسوسۀ طبیعی در اختیارشان می‌گذارد. تا این جا را همه ما حس کرده ایم. اما یک نکته ظریف‌تر وجود دارد؛ و آن اینکه رفتار ما در شبکه‌های مختلف مجازی متفاوت است.   به عبارت دیگر انگار ما یک شخصیت یکتا نداریم. در توئیتر حرف‌های سیاسی نیش دار می‌زنیم. در فیس‌بوک به افتخاراتمان می‌پردازیم. در اینستاگرام ژست می‌گیریم. در اسنپ‌چت احمق‌بازی در می‌آوریم و در گروه‌های تلگرامی نقد می‌کنیم و در کانال تلگرامی مان نگاه و نوشتار تحلیلی، منطقی و رسمی داریم و در لینکدین تصویری رسمی، حرفه‌ای و متخصص از خود ارایه می‌دهیم. همان شخصیت رسمی لینکدین وقتی در گروه‌های خانوادگی تلگرامی قرار می‌گیرد چنان شوخ طبع و طناز و گاه گستاخ است که باور کردنی نیست.

به گواه یافته‌های پژوهشگران اینکه چه کسانی مخاطب ما هستند و اینکه تعداد مخاطبان ما چقدر است روی آنچه از خود بروز می‌دهیم به شدت موثر است. حتی راجع به یک موضوع وقتی در یک جمع کوچک خانوادگی صحبت می‌کنیم یک جور صحبت میکنیم و وقتی در یک کانال ده هزار نفری مطلب می‌نویسیم جور دیگری مساله را تحلیل می‌کنیم.   به همین خاطر است که برخی کاملا هوشمندانه گفته اند: «مخاطب ما هویت ماست». یعنی این مخاطب-رسانه است که تعیین می‌کند من چگونه صحبت کنم. اینگونه است که رسانه‌های اجتماعی شخصیت‌های چندگانه ما را از پوشش بیرون می‌آورند. شاید همه ما شخصیت‌های پنهان چندگانه داریم که هر کدام در یکی از شبکه‌های مجازی خود را نشان می‌دهد. بیشتر بخوانید: هیچ‌چیز در اینترنت جدی نیست!
تجویز راهبردی:
ما دو گونه می‌توانیم به این پدیده نگاه کنیم. یکی اینکه بگوییم این شخصیت‌های مجازی (بخشی از من که در فضای مجازی بروز پیدا می‌کند) کاریکاتور‌هایی از منِ واقعی هستند و حقیقت ندارند؛ و دوم اینکه بگوییم همه این ها، واقعی هستند و همۀ این‌ها من هستم. منتها منی که در دنیای واقعی بروز و ظهور پیدا می‌کنم متفاوت از منی است که در شبکه‌های مجازی بروز پیدا می‌کند.   کمااینکه همان کسانی که برای شکیرا نوشته‌های خجالت آور نوشته اند اگر به صورت چهره به چهره با وی روبرو شوند خیلی مودبانه و خجالتی برخورد کنند و اگر خیلی هنر به خرج دهند درخواست گرفتن یک سلفی کنند آن هم با رعایت فاصله مجاز!   اینکه ما چندشخصیت داریم یا یک شخصیت داریم با چند نمود را بگذاریم به عهده روانشناسان. اما از این پدیده می‌توان به سه طریق سود جست:
۱- در هر کدام از رسانه‌های اجتماعی که عضو هستید به پیام‌های قبلی تان بازگردید و آن‌ها را مرور کنید و با خویشتن واقعی تان و خویشتنی که در بقیه رسانه‌ها بروز پیدا کرده، مقایسه کنید. آنگاه با زوایایی جدید از خودتان آشنا می‌شوید.

۲- هر چقدر فاصله بین انواع من (منی که هستم و منی که نشان می‌دهم) کاهش پیدا کند؛ یکپارچگی وجودی ما بیشتر می‌شود و آرامش بیشتری را درک می‌کنیم. راهکارش این است که تمرین کنیم که قضاوت و نگاه دیگران در تصمیمات، اقدامات و گفتار ما تاثیر کمتر و کمتری داشته باشد. این به معنای زندگی باری به هر جهت نیست بلکه بدان معناست که ما باید به اصول و ارزش‌ها و هنجار‌ها فارغ از نگاه دیگران پایبند باشیم.

۳- و از همه مهم تر: خودتان را در رسانه‌های مختلف تست کنید! ممکن است جنبه‌هایی از وجود شما که حتی خود شما هم از آن بی خبرید، در برخی رسانه‌ها نمود پیدا کند. به عنوان مثال ممکن است شما در گفتگو‌های حضوری خیلی کم رو و خجالتی باشید، اما زمانی که کار به نوشتن می‌کشد بسیار شیوا، جسور و خط شکن بنویسید؛ بنابراین بروید و در فضای مجازی، تجربه ورزی کنید. توانمندی‌های خود را کشف کنید و با جنبه‌های دیگر شخصیت خود آشنا شوید. شاید در درون شما یک نابغه جهانی است که هنوز فرصت نکرده خود را نشان دهد. خداوند همه ما را یکتا، یگانه و بی همتا آفریده است. بگذاریم این یگانگی خود را نشان دهد.

منبع: شبکه استراتژیست