فرنیوز ـ در روز خبرنگار، به سراغ دکتر مسعودی اصل، کارشناس ارشد حوزه شهری و معاون سابق شهرسازی شهرداری رفتیم تا از منظرِ یک مهندس عمران و مدیر باسابقه اجرایی، به تحلیل جایگاه «خبرنگار» در اکوسیستمِ پیچیدهی مدیریت شهری بپردازیم. آنچه در ادامه میخوانید، نگاهی تخصصی به تعاملات سهگانه «شهرداری، شورای شهر و رسانه» است.
فرنیوز: دکتر اصل، شما بهعنوان کسی که سالها در بدنه فنی و شهرسازی مدیریت کردهاید، جایگاه خبرنگار را در مدیریت شهری چگونه تعریف میکنید؟
دکتر مسعودی اصل: مدیریت شهری یک علمِ چندوجهی است. ما در مهندسی عمران، «سازه» را با بتن و فولاد میسازیم، اما شهر را با «اعتماد» و «مشارکت» میسازیم. از نگاه من، خبرنگار حوزه شهری صرفاً یک ناظر بیرونی نیست؛ بلکه یک «زیرساخت نامرئی» است. همانطور که شبکه معابر یا تأسیسات زیرزمینی، شریانهای حیاتی شهر هستند، جریان اطلاعات و شفافیت رسانهای نیز شریان حیاتی حکمرانی شهری است.
در حوزه شهرسازی، پروژهای که پیوستِ رسانهای و اطلاعرسانی دقیق نداشته باشد، حتی اگر از نظر فنی بینقص باشد، در اقناعسازی عمومی شکست خواهد خورد. خبرنگار در اینجا نقشِ «مترجمِ فنی به زبانِ شهروندی» را ایفا میکند باید روایتگر، ناظر، موتور محرک و منتقد منصف باشد تا مردم بدانند این پروژه چه تغییری در زیستبوم زندگی آنها ایجاد خواهد کرد.
فرنیوز: شما از خبرنگار به عنوان «روایتگر، ناظر، موتور محرک و منتقد منصف» یاد کردید. این چهارگانه چگونه در تعامل با شهرداری و شورا عملیاتی میشود؟
دکتر مسعود اصل: اجازه دهید این موضوع را کالبدشکافی کنیم:
- روایتگر صادق: شهرداریها با دهها پروژه ریز و درشت درگیرند. خبرنگارِ متخصص باید بتواند «چراییِ» هر اقدام را روایت کند. روایتِ صادقانه یعنی نه سیاهنمایی و نه پروپاگاندا؛ بلکه بیانِ واقعیتهای اجرایی.
- ناظر با کیفیت: شهرداری درگیر هزاران جزئیات اجرایی است. خبرنگارِ مطلع، مثل یک چشمِ نظارتیِ عمومی عمل میکند. وقتی خبرنگار یک پروژه عمرانی را در مراحل ساخت نقد فنی میکند، در واقع به مدیریت شهری کمک میکند تا انحرافات احتمالی را اصلاح کند.
- موتور محرک: در بسیاری از مواقع، پروژههای شهری به دلیل بروکراسیِ اداری یا کمبود بودجه متوقف میشوند. خبرنگار با ایجاد مطالبهگریِ تخصصی، به موتور محرکِ شورای شهر و شهرداری تبدیل میشود تا پروژه را دوباره در اولویتِ اجرا قرار دهند.
- منتقد منصف: تخصصِ خبرنگار در اینجا معنا پیدا میکند. انتقادِ غیرفنی، تخریب است؛ اما انتقاد بر پایه استانداردهای شهرسازی و بودجهبندیِ شهرداری، به مدیر کمک میکند تا عملکرد خود را بازنگری کند.
فرنیوز: چرا معتقدید انتشار خبر در شهرداری «حیاتی» است و تاثیر مستقیمی بر زندگی شهروندی دارد؟
دکتر مسعود اصل: شهروندان، «مشتریان»ِ دائمیِ خدماتِ شهری هستند. از جمعآوری زباله و ترافیک صبحگاهی گرفته تا صدور پروانه ساختمانی. هر خبری که درباره این خدمات منتشر میشود، مستقیماً «آرامش روانی» یا «کیفیت زندگی» مردم را هدف قرار میدهد. اگر رسانه به درستی درباره تغییر طرح تفصیلی یا نحوه پرداخت عوارض اطلاعرسانی نکند، شهروند دچار سردرگمی میشود. شفافیتِ رسانهای، «هزینه تعاملِ شهروند با مدیریت شهری» را کاهش میدهد. این یعنی خبری که درست منتشر شود، مستقیماً به کاهش ترافیک، کاهش مراجعات حضوریِ غیرضروری و افزایش رضایتمندی منجر میشود.
فرنیوز: آیا رسانه میتواند در شهرداری «فرهنگساز» باشد؟
دکتر مسعود اصل: قطعاً. شهر بدون فرهنگِ شهروندی، یک کالبدِ بیروح است. ما در شهرداری هر چقدر هم فضای سبز ایجاد کنیم، اگر رسانه در فرهنگسازیِ نگهداری از آن مشارکت نکند، هزینههای نگهداریِ ما دوچندان میشود. خبرنگار، «معمارِ فرهنگِ شهروندی» است. جریانسازی درباره تفکیک زباله از مبدأ، رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی، یا حتی نحوه تعامل با مبلمان شهری، همگی نیازمندِ روایتهای خلاقانه و مستمرِ رسانهای است.
رسانه میتواند «مطالبهگریِ عمومی» را از یک سطحِ سیاسیِ نازل، به یک سطحِ توسعهگرایِ تخصصی تغییر دهد؛ به گونهای که مردم از شورای شهر نه فقط به خاطرِ وعدههای انتخاباتی، بلکه به خاطرِ «ارتقای تابآوریِ شهری» مطالبهگری کنند.
فرنیوز: سخن پایانی شما خطاب به خبرنگاران حوزه شهری در این روز چیست؟
دکتر مسعود اصل: به عنوان کسی که طعمِ مدیریتِ در اتاقهای شیشهای شهرداری را چشیدهام، به خبرنگاران میگویم: «شما شرکای استراتژیک ما هستید.» اگر خبرنگاری تخصصی عمل کند و به لایههای زیرینِ تصمیمگیریهای شهرداری و شورا نفوذ کند، میتواند توسعه شهر را سرعت ببخشد. از خبرنگاران میخواهم که همیشه به «دادهها» تکیه کنند، به «قانون» اشراف داشته باشند و بدانند که قلم آنها، فراتر از کاغذ، میتواند در بتن و فولادِ این شهر اثر بگذارد. روز خبرنگار، روز پاسداشتِ کسانی است که شهر را هوشمندانه روایت میکنند.
فرنیوز ضمن تشکر از دکتر مسعود اصل، این روز را به تمامی خبرنگارانِ حوزه مدیریت شهری که با قلمِ خود در مسیرِ ساختنِ شهری بهتر گام برمیدارند، تبریک میگوید.
