پاسخ یک مقام قضایی: چه پروندههایی ظرفیت حل با سازش دارند؟
به گزارش خبرنگار فر نیوز/ یک مقام قضایی در کرمانشاه با تأکید بر گسترش فرهنگ صلح و سازش، از ظرفیت شوراهای حل اختلاف برای پایان دادن به بخشی از پروندههای مردمی پیش از رسیدن به دادگاه سخن گفت.
سعید قادری فصیح، معاون قضایی رئیسکل و معاون حل اختلاف دادگستری کل استان کرمانشاه امروز در گفتوگو با خبرنگار فارس در کرمانشاه با اشاره به اصل ۱۵۶ قانون اساسی، اظهار کرد: یکی از مهمترین مأموریتهای قوه قضاییه، ترویج فرهنگ صلح و سازش در جامعه است و در همین راستا شوراهای حل اختلاف از سال ۱۳۸۳ تاکنون توانستهاند بخش قابل توجهی از بار مراجعات به دستگاه قضایی را کاهش دهند.
وی با بیان اینکه شوراهای حل اختلاف در اجرای سیاستهای قوه قضاییه نقش مؤثری در حل اختلافات مردمی داشتهاند، افزود: این شوراها در چارچوب برنامه سوم توسعه و در دوران ریاست مرحوم آیتالله هاشمی شاهرودی بر قوه قضاییه شکل گرفتند تا با هدف کاهش مراجعات به دادگستری، ترویج فرهنگ سازش و رسیدگی به دعاوی کمپیچیدگی فعالیت کنند. از سال ۱۳۸۱ فعالیت شوراهای حل اختلاف آغاز شد و تاکنون خدمات قابل توجهی به شهروندان ارائه کردهاند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه با تشریح تفاوت میان رسیدگی در شوراهای حل اختلاف و محاکم قضایی گفت: در دادگاهها و دادسراها رسیدگیها کاملاً قانونی و دقیق انجام میشود و عدالت نیز اجرا میشود، اما معمولاً پس از صدور حکم یک طرف دعوا ناراضی باقی میماند. در حالی که در شوراهای حل اختلاف تلاش بر این است که با ایجاد گفتوگو و میانجیگری، رضایت واقعی و قلبی میان طرفین ایجاد شود و اختلاف بهصورت کامل پایان یابد. در واقع شوراهای حل اختلاف میتوانند «فصل خصومت واقعی» میان طرفین را رقم بزنند.
قادریفصیح با اشاره به تحولات قانونی این نهاد، افزود: قانون شوراهای حل اختلاف از سال ۱۳۸۱ تاکنون چندین بار اصلاح شده و آخرین اصلاحات آن در سال ۱۴۰۲ به تصویب رسید. در گذشته شوراها علاوه بر صلح و سازش، صلاحیت صدور حکم نیز داشتند، اما در قانون جدید تمرکز اصلی شوراها بر ایجاد صلح و سازش میان طرفین قرار گرفته است.
وی ادامه داد: در قانون جدید ظرفیتهای متعددی برای شوراهای حل اختلاف پیشبینی شده است که از مهمترین آنها میتوان به تبصره ۲ ماده ۱۲، ماده ۱۳ و ماده ۱۵ اشاره کرد. در این میان ماده ۱۳ اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه بر اساس این ماده شهروندان میتوانند بدون مراجعه به دادگستری و بدون تشکیل پرونده قضایی، اختلافات حقوقی، مالی، خانوادگی و حتی جرایمی که جنبه خصوصی دارند را مستقیماً در شوراهای حل اختلاف مطرح کنند و با کمترین هزینه و در کوتاهترین زمان به نتیجه برسند.
معاون حل اختلاف دادگستری کل استان کرمانشاه در پاسخ به این پرسش که چه پروندههایی قابلیت حل از طریق گفتوگو و سازش را دارند، گفت: بسیاری از اختلافات مالی، ملکی، خانوادگی و حتی برخی جرایم که جنبه خصوصی دارند، قابلیت حل از طریق سازش را دارند. متأسفانه در بسیاری از موارد اولین راهی که به ذهن شهروندان میرسد مراجعه به دادگستری است، در حالی که اگر این اختلافات از مسیر گفتوگو و میانجیگری حل شود، هم زمان کمتری صرف خواهد شد و هم هزینههای مادی و معنوی کمتری به طرفین تحمیل میشود.
وی افزود: طبق ماده ۱۳ قانون شوراهای حل اختلاف، ابتدا طرفین برای صلح و سازش دعوت میشوند و در صورت توافق، گزارش اصلاحی صادر شده و پرونده مختومه میشود. حتی در مواردی که در ابتدا تمایلی به سازش وجود ندارد، اعضای شورا با بررسی مدارک و گفتوگو با طرفین تلاش میکنند زمینه تفاهم را فراهم کنند.
قادری فصیح همچنین از رشد قابل توجه آمار صلح و سازش در استان خبر داد و گفت: در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۲ درصد پروندههای ارجاعی در شوراهای حل اختلاف به صلح و سازش ختم شد که این میزان در سال ۱۴۰۴ به ۴۳ درصد رسیده است و هدفگذاری ما عبور از مرز ۵۰ درصد در سال آینده است.
وی درباره وضعیت استقرار شوراهای حل اختلاف در استان نیز توضیح داد: در حال حاضر حدود ۱۰۸ شعبه فعال شوراهای حل اختلاف در سراسر استان کرمانشاه فعالیت میکنند که نیمی از آنها در مرکز استان و مابقی در شهرستانها مستقر هستند. این شوراها در کنار محاکم صلح، دادگاههای کیفری، اجرای احکام، محاکم تجدیدنظر و دادگاههای خانواده فعالیت میکنند و نقش مهمی در کاهش اختلافات دارند.
معاون حل اختلاف دادگستری استان کرمانشاه ادامه داد: در حوزه مسائل خانوادگی نیز اقدامات مؤثری انجام شده است. بهعنوان مثال در مرکز استان که ۹ شعبه دادگاه خانواده فعال است، سه شعبه شورای حل اختلاف در نزدیکترین محل به این دادگاهها مستقر شدهاند تا پیش از ورود پروندهها به روند قضایی، امکان سازش میان طرفین فراهم شود.
وی در ادامه با اشاره به نقش صلحیاران و معتمدان محلی در حل اختلافات گفت: در سراسر استان علاوه بر شوراهای حل اختلاف، بیش از هزار و ۵۰۰ صلحیار دارای مجوز از دادگستری فعالیت میکنند که از میان بزرگان، ریشسفیدان و افراد مورد اعتماد مردم انتخاب شدهاند و میتوانند در حل اختلافات نقش مؤثری ایفا کنند.
قادری فصیح در پایان توصیه کرد: بسیاری از پروندههای خشن و نزاعهای جدی، ریشه در اختلافات کوچک دارند. اگر بزرگان، ریشسفیدان و صلحیاران بهموقع وارد عمل شوند، میتوان از شکلگیری بسیاری از درگیریها جلوگیری کرد. بنابراین توصیه ما به مردم این است که هر اختلافی را به دادگاه و کلانتری نکشانند و ابتدا از ظرفیت شوراهای حل اختلاف و صلحیاران برای حل مسائل استفاده کنند و در صورتی که اختلاف حل نشد، آنگاه از مسیر مراجع قضایی پیگیری کنند
تهیه و تنظیم مسعود دریابار
